maandag 20 mei 2019

'Niet meer de uitzondering'

Anouk Platenkamp voor MuzIC samen met Chris Kwik Intensivist Isala Zwolle.
MuzIC; livemuziek op de intensive care doet ook wat met ons professionals. Chris heeft er het volgende over geschreven;

'Onlangs had ik op de IC het genoegen om, als “gitarist-intensivist”, kort te mogen “jammen” met harpiste Anouk. Voor mij het samenspel van 2 verschillende instrumentalisten en instrumenten. 2 mensen die elkaar tevoren niet kenden, die een connectie maken.

IC collegae op de gang die als luisteraar hierdoor aangetrokken en geboeid werden.
Menselijke verbinding.

Zo stel ik mij dat ook voor bij een IC patiënt, voor wie in bijzijn van familie of vrienden muziek wordt gespeeld. Voor even is hij of zij niet meer patiënt, maar een luisteraar, een mens die verbinding maakt met naasten om hem heen.

Niet meer de uitzondering, maar één van de groep met gedeelde emoties en herinneringen.'


zaterdag 4 mei 2019

Verplegen met muziek op de IC

Ontzettend mooi wat Cor (IC-verpleegkundige) op eigen initiatief is gestart in het Rijnstate ziekenhuis. Hij heeft zijn gitaren op de afdeling staan om voor patiënten muziek te maken wanneer ze dat willen. En wat doet hij dit ook goed, zoals je kunt horen in de 2 video's!
De ervaringen die hij meemaakt zijn goud waard!

Live muziek op de intensive care

Vorig jaar september had ik een  avonddienst als IC verpleegkundige op de cardiologie waar ik eens per jaar twee maanden mee rouleer. Ik had een leuk gesprek met een patiënte over muziek en vertelde haar dat ik gitaar speel en zing. Mw speelde vroeger ook klassiek gitaar maar dit is door omstandigheden verwaterd. Ze vroeg me op een gegeven moment of ik de gitaar de volgende dienst mee wilde nemen. Het was in een weekend wanneer het meestal iets rustiger is en ik dacht “laat ik het doen als het druk is, dan houdt het op”. Toen ik de volgende dag met mijn gitaar op het werk kwam zaten mw en echtgenoot al op mij te wachten. Ik begon met een klassiek stukje waar we het de vorige dag over hadden gehad. Na de eerste noten kwamen tranen. Mw had aan dat stukje een hele goede herinnering waardoor het haar zo ontroerde. Hierna nog wat nummers gespeeld van de 60, 70 en 80e jaren. Vooral de nummers: 'Family tree' van Venice en 'Heart of gold' van Neil Young maakte een zeer positieve indruk op zowel mw als echtgenoot die ook af en toe meezong. De energie die mw kreeg door de muziek was enorm. Haar enthousiasme en die van haar echtgenoot leidde tot een blijvend contact. Van mevrouw en meneer kreeg ik een gitaar geschonken die ik kon gebruiken voor het spelen voor andere patiënten. Zeer verrast door dit gebaar, was het niet òf ik dit op de intensive care zou voortzetten, maar hoe!

Zowel Mw als echtgenoot hebben het gitaarspelen weer opgepakt. Echtgenoot had tijdens het spelen gefilmd en foto`s gemaakt. Deze mocht ik publiceren. Het filmpje, foto`s en mijn blog op het intranet in het ziekenhuis werd overweldigend positief ontvangen. Het filmpje op YouTube ging viraal en werd massaal gedeeld en geliked.




De intensivisten waren positief maar zagen het meer als iets spontaans en dus niet structureel. Op onze afdeling hebben we veel eenpersoons kamers waardoor het heel privé is als ik speel voor deze meest kwetsbare groep patiënten. Inmiddels heb ik een ruimte waar ik mijn gitaren (2) heb staan. Als er de ruimte en tijd is speel ik of plan ik het in als het kan. Dit jaar al vele malen mogen spelen voor patiënten met of zonder familie. De reacties van patiënten en familie zijn ontroerend, blij, ontspannend, grappig. Even de gedachten en zorgen vergeten.

Mijn ervaringen:
Bij een patiënt vele malen gespeeld. Hij is uiteindelijk met ontslag uit het ziekenhuis gegaan en we kregen een brief van zijn dochter dat ze nog regelmatig aan de muziek dachten. Door de live muziek is de dochter met haar broer zelf weer meer muziek gaan maken. Uit dankbaarheid had de dochter voor mij een cd met allerlei verschillende nummers gemaakt.

Een ander verhaal is een in coma liggende man na reanimatie. Ik vroeg aan de familie of ze het leuk vonden als ik een nummer zou spelen. Zij gaven aan dat dhr ook veel van muziek houdt. Na twee nummers zong de familie mee en kwam er een traantje uit het oog van dhr. Het meezingen gaf een soort van saamhorigheidsgevoel. Hele mooie herinnering hieraan.

Ook bij een in coma verkerende jongeman met nog twee jonge kinderen(8 en 10) speelde ik een aantal liedjes en hoorde achter mijn rug iemand huilen . Ik zag dat het de dochter van 8 was. Na het spelen sterkte gewenst en hoorde twee weken later van moeder dat haar dochter heel veel moeite met emotie had en niet kon huilen . Kon het moeilijk bevatten dat haar papa daar zo lag. Door de muziek ‘brak’ haar emotie en moest toen erg huilen en kon haar verdriet uiten.

Een andere patiënt, een oudere vrouw, vertelde na het spelen dat ze zich soms zo alleen voelde en soms de steun miste van een maatje. Ze vroeg of ik getrouwd was, wat ik beaamde en vroeg daarna of ik geen broer had. Mocht ook wat jonger zijn. Tijdens het spelen was mw aan het wiegen op de bedrand.

Een moeder zat aan het bed van haar zoon. Ik vroeg haar of ze het leuk vond als ik een nummer voor haar zoon zou spelen. Ze vertelde dat haar zoon erg van muziek hield. De moeder was in de eerste instantie wat afwijzend vanwege de tijd, want ze moest weer naar huis. Ik had toch besloten om te spelen op intuïtie. Na enkele noten gespeeld te hebben was de moeder zichtbaar ontroerd, maar genoot ook. Thuis had mw meteen haar dochter gebeld met de woorden: 'Nu heb ik toch wat moois meegemaakt!!' Haar dochter belde meteen naar de afdeling. Later heeft ze na het plaatsen van het filmpje een zeer positieve reactie gegeven op het filmpje op YouTube.

Vorige week nog een heel nerveuze vrouw die voor het plaatsen van een groot infuus even op onze afdeling kwam. Ze was heel gespannen. Ik zei dat ik wel een liedje voor haar kon spelen. In de eerste instantie dacht ze dat ik een grapje maakte. Na een paar zinnen gezongen te hebben begon mw te huilen. Tijdens de procedure heb ik gespeeld en onderging mw de behandeling ontspannen evenals de uitvoerende arts en collega. Mw vond het heel bijzonder.

Dit is een fragment van de mooie ervaringen die ik meemaak op de intensive care. Geleerd heb ik dat wat je speelt afhankelijk is van hoe ziek iemand is. Less is more zeggen ze wel eens! Het filmpje is ook gemaakt op de cardiologie en deze patiënte vond het ook mooi om slaggitaar te horen met mondharmonica. Dit maak ik op de intensive care eigenlijk nooit mee. Dan is het soms zachtjes een liedje, soms instrumentaal of soms al neuriënd. Zo afhankelijk van de situatie.


Het belang van muziek was voor mijzelf wel duidelijk. Het laatste half jaar merkte ik dat muziek bij de meest kwetsbare patiënten ontspanning gaf waardoor er meer ruimte komt voor emotie. Maar ook waardoor patiënten gemakkelijker onderzoeken cq behandelingen kunnen ondergaan.

Ik hoop in de nabije toekomst samen te werken met MuzIC.


'Fijn dat hij even bewegen kon'

Prachtige ervaring van Lies Joosten, harpiste van MuzIC. Wat muziek allemaal teweeg kan brengen is ongelooflijk! Kippenvel.

De snelweg is propvol vakantiegangers op deze goede vrijdag, er zit weinig beweging in. Na een warme rit kom ik aan bij het koele Antonius ziekenhuis in Nieuwegein. De IC is op de begane grond te vinden, na een lange wandeling door de gangen van het gebouw. De gastvrouw begroet me en neemt me mee naar de zaal coördinatrice. Daar word ik vriendelijk opgewacht en van koffie voorzien. Iedereen is benieuwd naar de harp en de reactie die deze teweeg zal brengen op de zaal.

Samen gaan we de kamers af, zowel op de Medium Care en Intensive Care. We bezoeken een stuk of acht mensen, met verzoeknummers of klassieke en Keltische muziek op de kleine harp, de ruimte vullend met warme klanken. Sommige patiënten liggen in bed, anderen zitten op een stoel ernaast, met infuus en vastgekoppeld aan allerlei apparaten en monitors. Een dankbare blik, een blije glimlach, een gesprekje over muziek als welkome afleiding of een voorzichtig applausje met de handen vol snoeren en slangetjes. Een enkeling heeft familie op bezoek en we genieten samen van het muzikale moment.

Vandaag zijn de verzoeknummers niet mis: The Hours en Philip Glass (bekend van harpiste Lavinia Meijer), een nummertje Blues, the Beatles, of muziek van Andre Rieu. Mijn repertoire zal zich de komende maanden nog verder moeten uitbreiden, leuke uitdaging! De harp is in Nederland vooral bekend als groot en klassiek instrument, maar een rondje met de draagbare troubadourharp op de IC afdeling oogst veel bewondering. Na afloop hoor ik de coördinatrice nog zeggen “ik wist niet dat je zoveel verschillende stijlen muziek op een harp kon spelen” en “wat een mooie, warme klank”.

Het zijn weer een boel speciale momenten, iedere unit is een wereldje op zich. Twee ontmoetingen zullen me vooral bijblijven: De man waar we eerder nog even niet terecht konden, ligt nu op zijn zijde met de rug naar de gang. Ik loop naar de andere kant van het bed om in zijn blik veld te komen staan. Al bij de begroeting hoor ik een accent waarop ik een melodie uit het Midden Oosten kies. Na een paar maten zie ik dat hij ontroerd wordt: “ik ken die melodie!” en we neuriën samen mee.  “De harp, wat is dat een eindeloos mooi instrument!” zegt hij en we genieten van het moment. “ik kom uit Montenegro, Servie” zegt hij, “daar heb je geen arpa. Nu ben ik ziek, maar ik ga beter worden.  Waar kan je een harp kopen? Het is zo’n prachtig instrument! ” Wat heerlijk, samen genieten van klank, muziek, ontmoeting. Ik speel nog een stukje volksmuziek voor hem en neem afscheid.

Dan lopen we naar een andere kamer toe. Deze jongen heeft het “locked-in syndroom” vertelt de verpleegkundige me. “Dat betekent dat hij zich niet kan bewegen, alleen zijn ogen. Maar hij is wel bij en krijgt alles mee. Hij houdt van klassieke muziek.”
Ik loop naar binnen, best spannend dit. Er is geen oogcontact of duidelijk zichtbare ademhaling en de hartslag is constant laag. Ik speel. Eerst klassiek. Dan Keltisch, dat lijkt me ook bij hem passen. Zijn mondhoek trekt wat. De verpleging staat doodstil mee te kijken. Dan begint hij wat onrustig heen en weer in bed te schuiven en ik zie de hartslag stijgen op de monitor. Ik stel me alsnog even voor (want ik heb geen idee of hij me kan zien) en speel in een andere toon een Keltisch melancholisch stuk. Dan besluit ik dat het genoeg is. Geen idee of het okee was voor hem. Maar dan, bij het afscheid nemen en weglopen zie ik opeens een beweging: Terwijl de armen en lichaam stil blijven liggen zien we dat de lange slanke hand gaat omhoog en wuift.

Kippenvel bij mij, van top tot teen. Tranen van ontroering bij de verpleging:  “Wat fijn dat hij even kon bewegen!”

Wat is het treffend te beseffen dat beweging voor de ene persoon een flinke workout of lekker dansen is, maar voor de ander is het trekken van een mondhoek of het optillen van een hand al een mijlpaal. Muziek is beweging, geeft beweging, muziek beweegt.

Wie werkt er therapeutisch voor wie?

Prachtige blog van Rosanne Alderliefste!

Een beetje uitgelaten stap ik de bus in. Ik klungel wat met m’n gitaar die net tussen de stoeltjes past. Ik haal een paar keer diep adem, terwijl ik door het raam naar de mooie Haarlemse huisjes kijk. De zon schijnt, het is heerlijk weer. Ik zou wel in een bootje willen rondvaren op het Spaarne. Witbiertje in m’n hand, gedachtes in de wind. Even overdenken wat ik vandaag weer heb gezien, wat me is verteld en wat ik heb gezongen. Want wat is het toch een bijzonder project waar ik aan mee mag doen, zo anders dan mijn dagelijkse werk, zo’n ander gevoel als wanneer je van een podium afstapt. Dit is de eerste keer dat ik iemand app dat het heftig was. Toch heb ik blijkbaar nog wel genoeg energie om de jonge buschauffeur te vragen of hij zo ook de zon in mag. Hij moet nog tot zeven, verzucht hij, maar zet toch redelijk vrolijk weer zijn zonnebril op.
Dat gevoel van ‘pffff’ in combinatie met ‘wauw wat fijn’, wat zijn daar de literair verantwoorde beschrijvingen voor? Na een eerste pittige week op mijn fantastische nieuwe baan, een heerlijk optreden in het Dr. Sarphatihuis met Franse band, de operatie van mijn schoonmoeder, het overlijden van de vader van een goede vriendin en oh ja, een geweldige baby, kom ik nu niet verder dan: biertje? Ik wist niet dat zingen voor zieke oude bekenden en het weerzien van patiënten die al langer op de intensive care liggen zo binnen zou komen. Beetje naïef wellicht, maar eerlijk gezegd vind ik het achteraf vooral heel mooi en dankbaar dat ze hun verhalen met we wilden delen: ze vertelden me waarom ze hier zijn, maar vooral waar ze hiervoor allemaal mee bezig waren, over kleinkinderen en vrienden en vooral dat het echt goed gaat komen.
Er is ook één vrouw die liever haar ogen dicht doet terwijl ik speel. Interessant is dat wanneer patiënten liever wil dutten dan actief luisteren, zij zich hier meestal voor verontschuldigen of het minstens willen uitleggen. “Ik vind het wel fijn als je speelt, maar anders zijn het te veel prikkels.”, “Ik heb erg last van mijn ogen.” of “Heel fijn als je speelt, maar ik ben wel heel erg moe en val dus misschien in slaap.”. Maar ik – en volgens mij al mijn medemuzikanten die voor MuzIC spelen – vinden dat helemaal niet erg. We zijn hier voor de patiënten en voor de IC-verpleegkundigen, en als zij het fijn vinden om ondertussen weg te dromen of de administratie te doen, dat is dan helemaal prima. Toch krijg ik van de jonge man die in het naastgelegen bed ligt een applaus. Hij is misschien net zo oud als ik en dat raakt me. Op verzoek speel ik nog een nummer voor hem en de vrouw die naast hem zit.
De nuchterheid en de humor van de IC-verpleegkundigen zorgen ervoor ik deze middag meerdere keren moet lachen in plaats van tranen wegslikken. In de koffieruimte hebben we het over nummers die normaal gesproken heel gezellig zijn, maar toch echt niet geschikt voor op de IC. Je zou bijna denken, wie werkt er therapeutisch voor wie? En volgens mij maakt dat ook helemaal niet uit. Ik zing gewoon een liedje als de patiënten dat fijn vinden, en als ook de verpleegkundigen zeggen dat ze meegenieten dan is dat fantastisch, en als iemand liever slaapt dan naar mijn gepingel te luisteren dan is dat ook goed. Wanneer ik op het podium sta, ben ik uitbundig en zorg ik met mijn medemuzikanten voor een Frans feestje. Voor mij was dit vandaag een klein emotioneel feestje: jolige verpleegkundigen, welbespraakte patiënten en een hyperactieve muzikante die heel braaf gevoelige liedjes te horen brengt.

zondag 14 april 2019

'Gently Music'


Heel knap en mooi hoe Wilco verteld over hoe hij, als patiënt op de IC, zijn muziek deelde met zijn lotgenoten!

1996 afdeling B0 Dr. Daniël den Hoed Kliniek -  Rotterdam (Erasmus MC)


Als de dag van gisteren herinner ik mij de acute opname na de diagnose kanker, die ik kort daarvoor te horen had gekregen en met spoed moest worden opgenomen, wat gelukkig mijn redding is geweest. In totaal 6 intensieve chemokuren van 4 weken met daar tussen een week rust zijn nodig geweest om de uitzaaiingen in longen, lymfe en buikholte schoon te branden. Omdat muziek mijn passie en mijn vak is mocht ik op de afdeling mijn keyboard installeren en kon ik zo tijdens mijn behandeling toch muziek blijven maken.

Ik ontmoette Annie, een lotgenoot met een ver gevorderd stadium van leverkanker, een lieve vrouw met een zwaar gereformeerde kerkelijke achtergrond. Regelmatig kreeg zij bezoek van de dominee, die haar geestelijk bijstond in dit zware proces. Helaas was ze na het bezoek vaak veel meer gedeprimeerd en in de put, dan ervoor. Zij hoorde mij in mijn kamer, die naast haar kamer was gelegen, vaak op mijn keyboard spelen en kwam regelmatig bij me op bezoek om te luisteren naar muziek.
We steunden elkaar en praatten heel veel over geloof, muziek en de impact van wat ons te wachten stond. Over het leven en de dood.

Omdat ik zelf kerkorganist ben, vond Annie al snel aansluiting bij mij en ze genoot van mijn muziek, die ik voor haar speelde op mijn keyboard. Al snel kwamen de verzoekjes van wil je wat voor me spelen Wilco. En dat niet alleen van Annie, maar ook van meerdere lotgenoten op de afdeling. Na het bezoek van de dominee kwam ze vaak naar me toe met het verzoek om een psalm uit haar liedboek te willen spelen voor haar. Ik deed dat precies, zoals ik dat als kerkorganist ook zou doen, inleiding en het koraal. Het was voor mij een goede afleiding en een troost voor haar! Het deed ons allebei goed. Ze heeft me geen mooier compliment kunnen geven dan dat ze zei: “Wilco hier heb ik veel meer steun aan dan het bezoek van onze dominee”. Dat zegt natuurlijk heel veel wat muziek uiteindelijk met ons doet, zowel actief of passief of je nu muziek maakt of naar muziek luistert. Het doet heel veel met je! Voor Annie gaf het haar gemoedsrust en putte er kracht uit. Voor mij was het een manier om mijn emoties te verwerken, want musiceren is uiteindelijk het verklanken van menselijke emoties!

Later toen we tijdens de dagbehandeling één keer in de drie weken een chemo moesten ophalen deden we dat ook samen en dronken we koffie na afloop. Vaak smaakte het door de behandeling natuurlijk helemaal niet maar het gaf ons weer wat hoop. Ook in het nazorg traject hielden we contact met elkaar over de verdere ontwikkelingen van onze behandeling.

De opname op B0 heeft voor mij veel impact gehad, vooral toen ik tijdens de laatste chemokuur in coma raakte en de IC noodzakelijk was. Wonderwel ben ik er goed door heen gekomen en van genezen. Helaas heb ik er ernstig nierfalen en aantasting van de tastzenuwen in handen en voeten er aan over gehouden.
Momenteel is mijn nierfunctie minder dan 20 % en sta ik op de lijst voor een niertransplantatie of indien nodig dialyse. Muziek helpt mij nog steeds elke dag om alles wat mij te wachten staat te kunnen winnen en overwinnen. Muziek in de zorg, Muziek als geneesmiddel, Muziek als ondersteunend medium. Het werkt!!!

Enschede, 18 maart 2019


woensdag 27 maart 2019

'Laat me' emotioneert!


Een mooie blog van Rosanne Alderliefste, met een prachtige video!

Twee weken met een pasgeboren baby. Dat betekent al twee weken gebroken nachten, maar ook een roze wolk. Genoeg energie en liefde om te gaan zingen voor patiënten op de intensive care. “Je doet me denken aan een moeder die haar kind in slaap zingt.” zei één van de IC-verpleegkundigen, immers tijdens de eerste MuzIC-training. Hopelijk kan ik die rust vandaag ook weer overbrengen, denk ik, terwijl ik met de nieuwe gitaar van mijn vriendin de trein instap. Bij het Spaarne Gasthuis in Hoofddorp ontmoet ik Maria, getalenteerd violiste en medeoprichter van MuzIC. Samen lopen we het ziekenhuis binnen en zien meteen de grote vleugel staan. “Daar komen we zo nog wel even voor terug.” knipoogt Maria mij. 
         We worden ontvangen door een IC-verpleegkundige. De intensive care van Hoofddorp is anders dan die van het ziekenhuis waar ik de laatste keer was: in plaats van aparte dichte kamers liggen de patiënten hier gezamenlijk op één zaal. Terwijl de verpleegkunde de patiënten vraagt of zij het fijn vinden als ik wat speel, bedenk ik me alvast hoe ik mij door deze ruimte zal gaan bewegen. Als blijkt dat eigenlijk geen van de drie patiënten behoefte heeft aan muzikale afleiding, vinden de verpleegkundigen dat toch wel een beetje jammer. Zij hadden zich ook wel op wat muziek verheugd. Vanwege de open zaal kan ik helaas niets spelen zonder de patiënten te storen, maar ik beloof in ieder geval wat in de hal te spelen. 
​         Eenmaal daar loop ik ietwat zenuwachtig naar de piano toe. Mag ik hier eigenlijk wel zomaar muziek maken? ‘Bespeel mij!’ staat er met grote letters op een bordje, vervolgt door ‘alleen als u het kunt!’. Oh, the pressure. Ik zet mijn favoriet Padam Padam van Edith Piaf in en zie hoe Maria met haar telefoon begint te filmen. Ik merk dat ik dit spannender vind dan spelen op de IC. Zitten de mensen hier wel op te wachten? Misschien hebben ze wel een hekel aan Frans? Ik probeer snel de reacties te peilen, zoals ik ook op de IC doe. Mensen kijken aandachtig, stoppen om even te luisteren en ik krijg zelfs een applaus. ‘The power of music’ klinkt als een cliché, maar het werkt echt.
         
Na dit tussendoortje springen we snel de bus in naar het Spaarne Gasthuis in Haarlem. Ook daar worden we warm ontvangen: hier zijn wel een aantal patiënten die graag wat livemuziek willen horen. Net zoals de vorige keer valt het me op hoe iedere patiënt weer anders is. Bij de eerste patiënt zingt de familie mee met klassiekers, zoals ‘Laat Me’ van Ramses Shaffy. Een andere jonge patiënt pakt de hand van zijn net zo’n jonge vrouw stevig vast, terwijl de tranen over haar wangen lopen. Weer een andere patiënt is heel helder en geeft mij zelfs muziekadvies: ik beloof hem thuis alles op te zoeken. Een oudere vrouw vraagt voor haar man een nummer aan dat ik niet ken. “Ik ken wel een ander heel mooi liedje waarin een man vertelt hoeveel hij van zijn vrouw houdt?” Die kennen ze ook en ik zie aan de monitor dat de patiënt geëmotioneerd raakt. 
Maria en ik sluiten de middag af met een biertje op een Haarlems terras. We praten na over hoe ik het vond en ze geeft me nog wat tips voor de volgende keer. Meezingers en bekende nummers vinden de patiënten meestal fijn, dus misschien moet ik toch overwegen mijn repertoire uit te breiden met nummers van André Hazes. Eenmaal thuis vind ik een rustig slapende baby. Gelukkig nog geen weet van groot verdriet, maar wel van mooie muziek. Wat zal ik voor hem zingen als hij straks wakker wordt?

Vind je MuzIC ook zo'n mooi initiatief en wil je meer informatie? Bekijk de flyer hieronder over de informatiebijeenkomst op donderdag 18 april!



vrijdag 22 maart 2019

Adem en tranen

Een prachtige blog van Lies Joosten!


Vrijdagmiddag, zon en buien wisselen elkaar af. Vandaag zelfstandig naar de IC van UMC Utrecht. Ik voel me goed ingewerkt en loop vol verwachting en vertrouwen de IC op. Ik verdwaal meteen. Waar is die koffiekamer nou ook alweer? Gelukkig kom ik al snel afdelingshoofd Marieke tegen, die vanmiddag met me meeloopt. Wat fijn, dat daar tijd en ruimte voor wordt gemaakt. Er staan 3, plus 3, plus misschien nog een aantal mensen vandaag op de lijst. De IC is opgedeeld in windstreken, met ieder eigen zaalhoofd leer ik, dus dat is even coördineren met meerdere mensen.

Als eerste even spontaan bij een jonge man met dwarslaesie naar binnen: “hij heeft net een slaapmiddel op maar is nog wakker, kan je iets midden-oosters spelen?”. Tuurlijk, mooie muziek is dat. Om te beginnen de “Oriental Waltz”, een lieve combinatie van  Keltische en Midden Oosterse stijl. De jongen beweegt met zijn mondhoek dat het OK is en luistert verder met ogen dicht,  af en toe even ogen open, mondhoekje krult op, en dan dommelt hij weer weg. Hier is een liedje genoeg op het moment dus we gaan verder.

Op de volgende gang gaan we via een sluis een unit in. “Waar houdt meneer van?” vraag ik aan de echtgenote die vlak naast hem staat. “Hij luistert graag psalmen, maar dat zal je wel niet op je repertoire hebben” zegt ze. “Nee, niet echt” zeg ik, “Goede tip”, denk ik, en besluit om een vriendin vragen om me een aantal psalmen aan te raden om in te studeren. Ik vind het belangrijk om voor verschillende culturele achtergronden passende muziek te hebben. Hier kies ik voor een mooie langzame Keltische melodie in mineur en vervolgens een klassiek thema. Mevrouw vond het heel fijn, om samen met haar man even met de muziek te zijn. Ook de verpleegkundige staat erbij. “wat mooi, die zachte klanken van de harp, dat had ik nog nooit gehoord zo, heel bijzonder!”


Na meneer een welgemeend beterschap gewenst te hebben gaan we naar de buren. Daar staat het raam in de matglas stand en beloven we straks terug te komen. Dan stappen we binnen bij de volgende unit. Met gesloten ogen ligt J. in bed, met zijn moeder aan de zijde. “Hij houdt van klassieke muziek”. Ik speel een nieuw geleerde melodie  “Looking at a rainbow through a dirty window” van Colin Steward, op het ritme van de ademhaling van J. De ogen blijven gesloten maar ik voel ontspanning.  “u mag wel een opname maken” zegt de verpleegkundige. Dat doet mevrouw. Ze haalt een zakdoekje en een telefoon uit haar tas. “voor als hij hier uitkomt, dan is het mooi om terug te zien, of als hij er niet uitkomt, dan hebben we dit als herinnering…” Ik speel een tweede melodie, waarbij moeder haar zoon over het hoofd aait, tegen hem praat, dicht bij hem is, in de muziek.  We praten even na, over de harp en het effect op J. en uiteindelijk toch nog kort een derde lied. Ontroerende ontmoeting. De pijn van een moeder voel ik even in mijn lijf. Dan herpakken, diep ademhalen en door.  Volgende unit. Een jonge vrouw, aan de beademing, haar moeder op een stoel bij haar bed.  Een wand vol kaarten, een enorme knuffel in een stoel. Hun eigen lieve wereld vol hoop. Ik bied hen het lied van de regenboog aan. Even zie ik dat haar ademhaling omhoog gaat, ze wordt onrustig, het emotionele effect is sterk van deze prachtige tune. Snel breng ik het tempo omlaag, dat kalmeert haar en vervolgens  speel ik mee met haar ademhaling. Daarna speelde ik Clocks van Coldplay, het een uitdaging om dat syncopische stuk op haar ademtempo te doen, het wordt een bijzonder samenspel. Moeder en dochter  drijven mee op de muziek, tranen, stilte. Het mag er zijn.

Het is vandaag de dag van tranen en van de ademhaling. De muziek maakt een “cradle of sound”, een wieg van klanken, zoals mijn docent Christina Tourin het noemt. Hoe toepasselijk.

Dan speel ik voor een vrouw, ze is alleen op haar kamer. Wakker maar niet alert. Ze ziet me, ze hoort me, maar voelt ver weg. De reactie is niet peilbaar. “Vind je t mooi?” vraag ik. Ze knikt zachtjes. Dan speel ik nog een thema. “Is het genoeg zo voor je?” Ze knikt weer. Als ik wegloop zie ik dat de verpleegkundige naar haar toe loopt om na te praten. Mooi en fijn om te zien. Niet overal is de reactie zo openlijk maar je weet maar nooit wat het losmaakt of aanraakt...

Terwijl we even wachten voor de kamer die nog niet open is vanwege medische handelingen, speel ik op de gang, op verzoek voor een groepje verpleegkundigen en intensivisten. Hallelujah. En een rockballad (waar ik nog hard op ga oefenen maar die al wel herkend werd gelukkig).  De deur staat open van een unit waar een heer op een stoel zit, hij ademt met een kapje op. Hij reageert met zijn ogen op de muziek, dus kom ik dichterbij en speel het lied van Leonard Cohen nog een keer. Op het ritme van zijn ademhaling, om hem daarin te ondersteunen. Hij wiebelt met zijn hoofd zachtjes mee op de muziek en na het slot akkoord trekt hij zijn handen met infuus voorzichtig tevoorschijn en klapt zachtjes. Nog eentje? OK! Dat we contact hebben via de muziek merk ik als ik een klassiek thema met variaties speel. Een duidelijke lijn in de bas, mijn rechterhand speelt eromheen. Op zijn ademritme. Maar als ik een loopje de hoogte in speel verslikt hij zich en hoest. Oeps, ik volg hem maar hij volgt mij ook. Snel terug naar het middenregister, kalm en rustig spelen, op zijn ademritme in het kapje. Hij stabiliseert snel weer. “Daag! Alle goeds, beterschap!” ik krijg een dankbare blik, en hup, weer verder naar een kamer waar we eerst niet naar binnen konden. En dan, de laatste? Nee, die is nog niet klaar voor bezoek. Eerst even een kopje koffie.

Uiteindelijk krijgen we een seintje dat ik kan komen spelen bij de laatste kamer voor vandaag. Dat wordt een onvergetelijke ervaring. Een heldere stem en een jong gezicht komen tevoorschijn. Het is even zoeken tussen alle slangen en apparaten maar na een paar ogenblikken zie ik dat allemaal niet meer, alleen haar. En haar metgezel. Die luistert, meevoelt, filmt, af en toe knikt. Wil je iets vrolijks spelen? Ik stel voor om het lied over de regenboog te spelen, een lied van hoop. Ze kijkt me verrast aan “de regenboog komt steeds terug als thema deze dagen, mooi”. Ik speel, ze luistert stil en geroerd, de vriend neemt het op met de telefoon. We babbelen wat en dan speel ik Clocks. “hoe raad je het, schot in de roos!” zegt ze. Tijd speelt een hele grote rol hier, ik kijk de hele tijd op de klok. Ze ligt hier al twee weken, te wachten op nieuwe longen. Lange trage dagen, uren, minuten van wachten. Dan vraag ik of ze een verzoekje heeft voor een laatste lied. “ik vertrouw op jouw intuïtief, kies maar iets”. Ik speel een eigen compositie. Die komt hard binnen, het maakt verdriet los. Ik verontschuldig me daarvoor, dat was niet de bedoeling.  “Dat hoeft niet, het is goed zo, met jouw intuïtie is helemaal niets mis!!” zegt ze en legt uit wat het lied voor haar betekent. We besluiten dat we het hierbij laten voor vandaag en nemen afscheid.

Wat een bijzondere plek om te werken. Korte intense ontmoetingen met kwetsbare mensen die me bij zullen blijven. En een prachtig team mensen in witte kleding, faciliterend en meegenietend van de muziek.  Nu even bijkomen, bakkie doen, voorzichtig naar huis rijden en met de hond de uiterwaarden in.
Lies Joosten -15 maart 2019